Zanjan University of Medical Sciences پست الكترونيك · درباره دانشگاه · اخبار دانشگاه · نقشه پايگاه · كتابخانه · English
شناسه کاربری رمز عبور ثبت نام در پایگاه | فراموشی رمز
برگشت به دانشگاه علوم پزشکی زنجان
بخش‌های اصلی
صفحه اصلی::
مدیریت ::
مرکز بهداشت شهرستان::
واحد های اداری و پشتیبانی::
مطالب آموزشی::
اخبار سلامت شهرستان سلطانیه::
ورود به اتوماسیون اداری::
مراکز خدمات جامع سلامت::
محاسبه شاخص توده بدنی BMI::
مراسم افتتاح مرکز جامع سلامت آرین شفا مهر سلطانیه::
اطلاعات تماس::
منشور حقوق شهروندی::
گرامیداشت روز بهورز 1395::
درباره شهرستان::
عملکرد ::
::
نظر سنجی طرح تکریم ارباب رجوع

AWT IMAGE

..
جستجو در پایگاه

جستجوی پیشرفته
..
نظرسنجی
محتوای اطلاعات ارائه شده توسط سایت را چگونه ارزیابی می کنید؟
عالی
خوب
متوسط
ضعیف
   
..
تماس با ما

 

آدرس :

 

سلطانیه - شهرک کوثر
تلفن :
 13-14-15- 35824512  024
فکس :
 35824516 024

 

..
عملکرد شهرستان در یک نگاه

AWT IMAGE

..
:: منشور حقوق شهروندی ::

   منشور حقوق شهروندی

AWT IMAGE


 


ملت بزرگ و فرهیخته ایران؛
تاریخ معاصر ایران، آینهای روشن از آرمانها و مطالبات مردم ایران است. تاریخ بیش از
یکصد ساله آزادی و عدالتخواهی ملت ایران، نمونههای پرافتخاری همچون نهضت
مشروطه و انقلاب اسلامی را به خود دیده است. در تمامی این دوران پرفراز و نشیب، مردم
ایران خواستار حرمت نهادن به کرامت و حیثیت والای انسانی و دستیابی به حقوق خود
بودهاند. دوام مشروعیت و قدرت حکومت در پناه رضایت شهروندان و ایفای حقوق آنان به
دست میآید؛ که امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب (ع) فرمود: «خداوند سبحان، حقوق بندگانش
را پایهای برای حقوق خود دانسته، پس پاسداشت حقوق بندگان خدا، برپایی حقوق خداوند
متعال را به دنبال خواهد داشت.»
از آنجـا کـه رئیسجمهـور در پیشـگاه قـرآن کریـم و در برابـر ملـت ایران بر پشـتیبانی از حق،
عدالـت و حمایـت از آزادی و حرمـت اشـخاص و حقـوق ملـت در قانـون اساسـی، سـوگند
یـاد کرده اسـت؛
● بـا تـوکل بـه خداونـد منـان و بـا پیـروی از سـیره پیامبر ا کـرم (ص) و ائمه اطهـار (ع) و
اندیشـههای بنیانگـذار کبیـر انقلاب اسـلامی و تأ کیدات مقام معظـم رهبری بر ولینعمت
دانسـتن مردم و مراعـات حقالناس؛
● با اسـتناد به «حقوق ملت» که بهروشـنی در قانون اساسـی جمهوری اسـلامی ایران
تصریـح شـده و بـا عنایـت بـه اینکه دولت موظف اسـت حـق حیات، برخـورداری از کرامت
ب منشور حقوق شهروندی
انسـانی، عدالـت، آزادی و زندگـی شایسـته را بـرای همـه شـهروندان ایـران، اعـم از ایرانیـان
مقیـم داخـل یـا خـار ج کشـور فـار غ از جنسـیت، سـن، میـزان بهرهمنـدی از مواهـب مـادی،
سیاسـی- اجتماعی، سبک
ِ
وضعیت اقتصادی یا سـلامت جسـمی، ذهنی و روانی، گرایش
زیسـتن، بـاور مذهبـی، نـژاد، قومیـت و زبان رعایـت و محقق کند؛
● نظـر بـه اینکـه حقـوق شـهروندی، بـر اصولـی همچـون کرامـت انسـانی، صیانت از
حقـوق و آزادیهـای غیرقابـل سـلب، حا کمیـت مـردم، برخـورداری همـه مـردم از حقـوق
قانـون از همه افراد ملت مبتنی اسـت؛
ِ
انسـانی مسـاوی، منـع تبعیـض و حمایـت یکسـان
● بـا توجـه بـه اینکـه اسـتیفای حقـوق و آزادیهـای مدنـی و سیاسـی ازجملـه آزادی
اندیشـه، بیـان و دسترسـی بـه اطلاعـات و تبـادل آن، آزادی مطبوعـات و رسـانهها، حـق
نقـد و نظـر و نظـارت همگانـی، حـق سـکونت و آزادی رفتوآمـد، حـق برخـورداری از
تابعیـت، حـق تعییـن سرنوشـت و اداره شایسـته امـور کشـور بـه اتـکای آرای عمومـی از
طریـق نظـام انتخاباتـی سـالم، شـفاف و رقابتـی و همهپرسـی آزاد، حـق تأسـیس، اداره،
عضویـت و فعالیـت در تشـکلها، احـزاب و انجمنهـای مدنـی و صنفـی، حـق شـرکت
آزادانـه در اجتماعـات و راهپیماییهـا و سـایر حقـوق، تنهـا بـا تعهـد، مسـئولیتپذیری و
اراده سیاسـی دولـت امکانپذیـر اسـت؛
● نظـر بـه اینکـه مشـارکت مـردم در حیـات اجتماعـی بـه برخـورداری بـدون تبعیـض
شـهروندان از حق بهرهمندی از نظام اقتصادی شـفاف و رقابتی، حق مالکیت، برخورداری
از مسـکن، تغذیه و آب آشـامیدنی سـالم، رفاه و تأمین اجتماعی فرا گیر، خدمات بهداشـتی و
درمانـی، کار و اشـتغال شایسـته، آمـوزش و تحصیـلات عالـی و مشـارکت در حیـات فرهنگـی،
منوط اسـت؛
● نظـــر بـــه اینکـــه مشـــارکت، همـــکاری و مســـئولیتپذیری افـــراد، گروههـــا و
برخــورداری از محیطزیســت ســالم، حــق
ِ
دولتهــا بــرای اســتیفای حــق توســعه، حــق
هویــت فرهنگــی، حــق صلــح و نفــی خشــونت و تنفــر و حــق ارتبــاط، در ســطح ملــی و
بیانیه رئیس جمهوری اسلامی ایران پ
بینالمللـــی ضـــروری اســـت؛
● نظــر بــه اینکــه دولــت وظیفــه خــود میدانــد در جهــت تأمیــن آزادی و امنیــت
ِ شــهروندی، دسترســی بــه عدالــت و دادرســی عادلانــه، مصونیــت حریــم خصوصــی از
هرگونــه تعــرض غیرقانونــی، منــع اســتراق ســمع، بازرســی، تجســس، تفتیــش عقایــد و
افشـای غیرقانونـی اطلاعـات، بازداشـت خودسـرانه افـراد و هرگونـه شـکنجه یـا اجبـار بـه
ِ ادای شـهادت، اقـرار یـا سـوگند بـرای همـه شـهروندان بـا سـایر قـوا همـکاری کنـد و رعایـت
اصـل برائـت، اصـل قانونـی بـودن جـرم و مجـازات و صلاحیـت مرجـع رسـیدگی بـه اتهـام،
شفافسـازی جرائـم و رعایـت حقـوق متهمـان و محکومـان بهویـژه در جرائـم سیاسـی و
انتخـاب یـا بهرهمنـدی
ِ
محا کمـه عادلانـه، علنـی و بـدون تبعیـض و حـق
ِ
رسـانهای، حـق
از وکیـل را دنبـال کنـد؛
● نظر به اینکه استیفای حقوق شهروندی بدون آ گاهی، توانمندی و مسئولیتپذیری
شهروندان نسبت به حقوق، تکالیف و منافع عمومی امکانپذیر نیست؛
الـف- اعـلام میکنـم دولـت بـا همـکاری سـایر قـوا و ارکان حا کمیـت در حـدود صلاحیتهـا،
منابـع و امکانـات و در چارچـوب قانـون اساسـی نسـبت بـه مـوارد زیـر اقـدام میکنـد:
.1آ گاهیبخشـی، ظرفیتسـازی و ارتقـای فرهنـگ عمومـی و افزایـش حساسـیت،
تعهـد و مهـارت کارگـزاران نهادهـای دولتـی و غیردولتـی در صیانـت از حقـوق شـهروندی؛
.2تشـویق، حمایت و جلب مشـارکت افراد، متخصصان، تشـکلها و نهادهای مدنی
و خصوصـی بـرای ارتقـای فرهنـگ عمومـی و گسـترش مطالبـات همگانـی و مقابلـه بـا
هرگونـه تعـرض بـه حقـوق شـهروندی؛
.3توجـه بـه اصـل عـدم تبعیـض و تسـاوی همـه افـراد و گروههـا در برابـر قانـون
بـدون هرگونـه ملاحظـهای از قبیـل جنسـیت، قومیـت، مذهـب و گرایشهـای سیاسـی-
اجتماعـی و پیگیـری اجـرای ایـن اصـل از سـوی سـایر قـوا و نهادهـا؛
ت منشور حقوق شهروندی
.4اهتمـام بـه مصادیـق اصـل کرامـت انسـانی و پیگیـری اجـرای آن از سـوی قـوای
سـهگانه و نهادهـا؛ از جملـه منـع شـدید هرگونـه توهیـن یـا برخـورد تحقیرآمیـز از سـوی
مقامـات و مأمـوران بـا مـردم؛
.5تدویـن آیینهـا و روشهـای غیـر قضایـی بـرای مقابلـه بـا نقض حقوق شـهروندی
بـا هـدف طـر ح آسـان اعتراضـات و شـکایات و رسـیدگی در کمترین زمـان ممکن؛
.6گسـترش مطالعـات و بررسـیهای علمـی و کاربـردی بهمنظـور شناسـایی چالشهـا
و موانـع فـراروی تحقـق حقـوق شـهروندی و یافتـن راهکارهـای عملـی در نظـام حقوقـی
ایـران و انجـام اقدامـات اصلاحـی و جبرانـی؛
.7تدویــن شــاخصهای کمــی و کیفــی بهمنظــور پایــش و ارزیابــی فعالیــت همــه
دســتگاههای اجرایــی در حــوزه حقــوق شــهروندی؛
.8حمایـت از نظـارت عمومـی بهویـژه از طریـق نهادهـا و رسـانههای همگانـی در
شناسـایی، نقد و تحلیل زمینههای نقض حقوق شـهروندی و صیانت فضای رسـانهای
کشـور بهویـژه رسـانههایی کـه از بودجـه عمومـی اسـتفاده میکننـد در برابـر اقدامـات
غیراخلاقـی و غیرمسـئولانه، دروغپرا کنـی، اتهـام زنـی، هجـو، تمسـخر و پرخاشـگری در
جهـت خدشـهدار کـردن کرامـت و حیثیـت و حرمـت اشـخاص؛
.9برنامهریـزی و تـلاش مسـتمر در همـکاری بـا دیگـر قـوا و دسـتگاههای حا کمیتـی،
مراجـع عمومـی و نهادهـای غیردولتـی بـرای ایجـاد هماهنگـی و انسـجام در رعایـت
حقـوق شـهروندان و یافتـن راهکارهـای قانونـی مناسـب؛
.10پیشـگیری از ایجـاد زمینههـای نقـض حقـوق شـهروندی بهویـژه نقضهـای
نظاممنـد و مکـرر بـا اسـتفاده از حدا کثـر امکانـات قـوه مجریـه و بـا همـکاری سـایر قـوا و
نهادهـای عمومـی و مدنـی؛
.11التزام مدیران و مسئولان اجرایی به رعایت حقوق شهروندی در همه برنامهریزیها،
سیاستگذاریها، تصمیمات و اقدامات؛
بیانیه رئیس جمهوری اسلامی ایران ث
.12برخورد قانونی با سوءاستفاده از قدرت در تعرض به حقوق شهروندی.
ب- نظر به اینکه رئیسجمهور مکلف به اجرای قانون اساسی و پاسداری، حمایت و
پشتیبانی از آزادی، حرمت اشخاص و حقوق ملت است:
.1بر اساس اصل یکصد و سی و چهارم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران،
«منشور حقوق شهروندی» را بهمثابه برنامه و خطمشی دولت برای رعایت و پیشبرد
حقوق اساسی ملت ایران اعلام میکنم؛
.2لوایـح مـورد نیـاز را در خصـوص حقـوق شـهروندی تدویـن و بـه مجلـس شـورای
اسـلامی تقدیـم میکنـم و از همـکاری سـایر قـوا بـرای فراهـم آوردن زمینههـای اجـرای
آن اطمینـان دارم؛
.3بـرای تحقـق منشـور حقـوق شـهروندی، همکاری، حسـن تعامـل و ارتباط سـازنده
بـا مجلـس شـورای اسـلامی، قـوه قضاییـه، مجمـع تشـخیص مصلحـت نظـام، شـورای
نگهبــان، ســازمان صداوســیما، نیروهــای نظامــی و انتظامــی، شــوراهای اســلامی شــهر
و روسـتا و شـورای عالـی اسـتانها و سـایر نهادهـا را مـورد توجـه جـدی قـرار میدهـم؛
.4از مراجع عظام، استادان حوزه و دانشگاه، متخصصان و صاحبنظران، احزاب،
رسانهها، سازمانهای مردمنهاد و همه شهروندان درخواست میکنم تا با ارائه نظرات
و تذکرات خود، دولت و سایر قوا و دستگاههای حا کمیتی را در راه تحقق و اجرای کامل
این منشور و نیز تقویت و گسترش گفتمان حقوق شهروندی یاری کنند؛
.5به دستگاههای تابع قوه مجریه دستور میدهم تا برای اجرای دقیق منشور
حقوق شهروندی، بسترسازیهای قانونی و ساختاری و همچنین تلاشهای فرهنگی
و آموزشی لازم را انجام دهند؛
.6به دستگاههای تابع قوه مجریه دستور میدهم با مشارکت بخش غیردولتی
ج منشور حقوق شهروندی
بهویژه احزاب، تشکلها و سازمانهای مردمنهاد نسبت به تعیین مصادیق و تشریح
حقوق شهروندی در حوزه فعالیتها، مسئولیتها و اختیارات خود اقدام و مهمترین و
شایعترین موارد نقض حقوق شهروندی را شناسایی و تدابیر قانونی لازم را برای تحقق
این حقوق بهویژه از طریق آموزش، اطلاعرسانی، ظرفیت ِ سازی و گسترش فرهنگ
گفتوگو و تعامل در حوزه عمومی، اتخاذ کنند؛
.7تدابیر لازم را با همکاری سایر قوا برای توسعه، تقویت و اصلاح ظرفیت نهادهای
موجود اعم از دولتی و غیردولتی برای پیشبرد حقوق شهروندی اتخاذ خواهم کرد؛
.8دستگاههای تابع قوه مجریه را مکلف میکنم ظرف شش ماه از اعلام این منشور،
«برنامه اصلاح و توسعه نظام حقوقی» را در حوزه مسئولیت خود با تأ کید بر تحقق
هرچه بهتر حقوق شهروندی تهیه و به تصویب برسانند و هر سال، گزارش ادواری حوزه
مسئولیت خود را در زمینه پیشرفتها، چالشها، موانع و راهحلهای پیشنهادی، به
رئیسجمهور ارائه دهند؛
.9بهمنظور پیگیری در اجرای منشور حقوق شهروندی، «دستیار ویژه رئیسجمهور
در امور حقوق شهروندی» را منصوب مینمایم.
امیدوارم با عنایات الهی، پشتیبانی مردم، ارشادات مقام معظم رهبری، همکاری
سایر قوا و هماهنگی نهادهای دولتی، عمومی و مدنی، شاهد شکوفایی و پیشبرد
حقوق شهروندی در کشور عزیزمان باشیم.
حسن روحانی
رئیس جمهوری اسلامی ایران
بسمه تعالی
مقدمه
حا کمیـت مطلـق بـر جهـان و انسـان از آن خداسـت و هـم او، انسـان را بـر سرنوشـت
اجتماعـی خویـش حا کـم سـاخته اسـت. هیچکـس نمیتوانـد ایـن حـق الهـی را از انسـان
سـلب کنـد یـا در خدمـت منافـع فـرد یـا گروهـی خـاص قـرار دهـد. ملـت ایـران ایـن حـق را از
طریـق اصـول قانـون اساسـی اعمـال کـرده؛ و بهموجـب اصـول 113و ،121مسـئولیت اجـرا
و پاسـداری از قانـون اساسـی را بـر عهـده رئیسجمهـور نهـاده اسـت. رئیسجمهـور کـه در
پیشـگاه قـرآن کریـم و در برابـر ملـت ایـران بـر پشـتیبانی از حق، گسـترش عدالـت و حمایت
از آزادی و کرامـت انسـانی افـراد و حقـوق ملـت در قانون اساسـی به خداوند سـوگند یادکرده
اسـت، «منشـور حقـوق شـهروندی» را بهمثابـه برنامـه و خطمشـی دولـت بـرای رعایـت و
پیشـبرد حقـوق اساسـی ملـت ایـران اعـلام میکنـد.
این منشور با هدف استیفا و ارتقای حقوق شهروندی و بهمنظور تدوین «برنامه و
خطمشی دولت» ، موضو ع اصل 134قانون اساسی، تنظیم شده و شامل مجموعهای
از حقوق شهروندی است که یا در منابع نظام حقوقی ایران شناساییشدهاند و یا دولت
برای شناسایی، ایجاد، تحقق و اجرای آنها از طریق اصلاح و توسعه نظام حقوقی و
تدوین و پیگیری تصویب لوایح قانونی یا هرگونه تدبیر یا اقدام قانونی لازم تلاش جدی
و فرا گیر خود را معمول خواهد داشت. برای دستیابی به این هدف، همکاری سایر قوا
و نهادها و مشارکت مردم، تشکلها، اتحادیههای صنفی، سازمانهای مردمنهاد و
بخش خصوصی ضروری است.
مواد مختلف این منشور باید در هماهنگی و سازگاری با یکدیگر و در چارچوب نظام
حقوقی موجود تفسیر و اجرا شود و نباید موجب کاهش حقوق شهروندان ایرانی و حقوق
اتباع سایر کشورها که در قوانین و یا تعهدات بینالمللی کشور شناساییشده است، گردد.
2منشور حقوق شهروندی
الف- حق حیات، سلامت و کیفیت زندگی
ماده -1شهروندان از حق حیات برخوردارند. این حق را نمیتوان از آنها سلب کرد
مگر بهموجب قانون.
ماده -2شهروندان از حق زندگی شایسته و لوازم آن همچون آب بهداشتی،
غذای مناسب، ارتقای سلامت، بهداشت محیط، درمان مناسب، دسترسی به دارو،
تجهیزات، کالاها و خدمات پزشکی، درمانی و بهداشتی منطبق با معیارهای دانش روز و
ّ استانداردهای ملی، شرایط محیط زیستی سالم و مطلوب برای ادامه زندگی برخوردارند.
مـاده -3حـق زنـان اسـت کـه از برنامههـا و تسـهیلات بهداشـتی و درمانـی مناسـب و
آمـوزش و مشـاورههای مناسـب بـرای تأمیـن سـلامت جسـمی و روانـی در زندگـی فـردی،
خانوادگـی و اجتماعـی در مراحـل مختلـف زندگـی بهخصـوص دوران بـارداری، زایمـان،
پـس از زایمـان و در شـرایط بیمـاری، فقـر یـا معلولیـت، برخـوردار باشـند.
مــاده -4حــق کــودکان اســت کــه صرفنظــر از جنســیت بهطــور خــاص از هرگونــه
تبعیــض، آزار و بهرهکشــی مصــون و از حمایتهــای اجتماعــی متناســب از جملــه در
حــوزه ســلامت، مراقبــت در مقابــل بیماریهــای روحــی، روانــی و جســمانی و خدمــات
بهداشــتی و درمانــی برخــوردار باشــند.
ماده -5حق توانخواهان (شهروندان دارای معلولیت) و سالمندان نیازمند است
که از امکانات درمانی و توانبخشی برای بهبودی و یا توانمند شدن در جهت زندگی
مستقل و مشارکت در جنبههای زندگی بهرهمند شوند.
ماده -6شهروندان حق دارند از محیط مساعد برای رشد فضایل اخلاقی و دینی
و تعالی معنوی برخوردار شوند. دولت همه امکانات خود را برای تأمین شرایط لازم
جهت بهرهمندی از این حق به کار میگیرد و با مفاسد اخلاقی از جمله دروغ، ریا، تملق،
نابردباری، بیتفاوتی، تنفر، بیاعتمادی، افراطگری و نفاق در جامعه مبارزه میکند.
3
ب- حق کرامت و برابری انسانی
ماده -7شهروندان از کرامت انسانی و تمامی مزایای پیشبینیشده در قوانین و
مقررات به نحو یکسان بهرهمند هستند.
ماده -8اعمال هرگونه تبعیض ناروا بهویژه در دسترسی شهروندان به خدمات
عمومی نظیر خدمات بهداشتی و فرصتهای شغلی و آموزشی ممنو ع است. دولت باید
از هرگونه تصمیم و اقدام منجر به فاصله طبقاتی و تبعیض ناروا و محرومیت از حقوق
شهروندی، خودداری کند.
ماده -9حیثیت و اعتبار شهروندان مصون از تعرض است. هیچ شخص، مقام یا
رسانهای بهویژه آنهایی که از بودجه و امکانات عمومی استفاده میکنند نباید با رفتار
یا بیان اهانتآمیز نظیر هجو و افترا، حتی از طریق نقلقول، به اعتبار و حیثیت دیگران
لطمه وارد کند.
ماده -10توهین، تحقیر یا ایجاد تنفر نسبت به قومیتها و پیروان ادیان و مذاهب
و گروههای مختلف اجتماعی و سیاسی، ممنو ع است.
ماده -11زنان حقدارند در سیاستگذاری، قانونگذاری، مدیریت، اجرا و نظارت،
مشارکت فعال و تأثیرگذار داشته و بر اساس موازین اسلامی از فرصتهای اجتماعی
برابر برخوردار شوند.
پ- حق آزادی و امنیت شهروندی
مــاده -12آزادیهــای فــردی و عمومــی شــهروندان مصــون از تعــرض اســت. هیــچ
شـهروندی را نمیتـوان از ایـن آزادیهـا محـروم کـرد. محـدود کـردن ایـن آزادیهـا تنهـا
بهقـدر ضـرورت و بـه موجـب قانـون، صـورت میگیـرد.
مـاده -13هـر شـهروندی حـق دارد از امنیـت جانـی، مالی، حیثیتـی، حقوقی، قضایی،
منشور حقوق شهروندی
4منشور حقوق شهروندی
شـغلی، اجتماعـی و نظایـر آن برخـوردار باشـد. هیـچ مقامـی نبایـد بـه نـام تأمیـن امنیـت،
حقـوق و آزادیهـای مشـروع شـهروندان و حیثیـت و کرامـت آنـان را مـورد تعـرض و تهدیـد
قـرار دهـد. اقدامـات غیرقانونـی بـه نـام تأمیـن امنیـت عمومـی بهویـژه تعـرض بـه حریـم
خصوصـی مـردم ممنـوع اسـت.
ماده -14شهروندان حق دارند در صورت تعرض غیرقانونی به آزادی و امنیت خود،
در حداقل زمان ممکن و با نهایت سهولت به مراجع و مأموران تأمینکننده امنیت
عمومی، دسترسی داشته باشند. مراجع و مأموران مذکور باید بدون وقفه و تبعیض
و متناسب با تعرض یا تهدیدی که متوجه شهروندان شده است و با رعایت قوانین
خدمات خود را ارائه دهند.
ت- حق مشارکت در تعیین سرنوشت
مـاده -15شـهروندان بـه شـکل برابـر از حـق مشـارکت در تعییـن سرنوشـت سیاسـی،
اقتصـادی، اجتماعـی و فرهنگـی خویـش برخوردارنـد و میتواننـد ایـن حـق را از طریـق
همهپرسـی یـا انتخابـات آزاد و منصفانـه اعمـال کننـد.
ماده -16شهروندان برای مشارکت و نظارت در فرآیند انتخابات، برخورداری از
امکانات و امتیازات دولتی (از جمله یارانه، تبلیغات رادیوئی، تلویزیونی و مانند اینها،)
بهرهمندی از کمکهای مردمی و سایر روشهای تأمین هزینههای انتخاباتی، شکایت
و اعتراض به تخلفات انتخاباتی نزد مقامات صلاحیتدار، از حقوق برابر برخوردارند.
مـاده -17تصمیمـات، اقدامـات یـا اظهـارات مقامـات و مسـئولان دولتـی، عوامـل
اجرایـی و نظارتـی و مأموریـن نظامـی، انتظامـی و امنیتـی پیـش از انتخابـات، در جریـان
بررسـی شـرایط نامزدهـای انتخاباتـی و پـس از انتخابـات بایـد کام ً ـلا شـفاف، بیطرفانـه و
قانونمند باشـد بهگونهای که حتی شـائبه تقلب یا تخلف، یا حمایت از نامزد یا نامزدهای
خـاص بـه وجـود نیایـد.
5
ماده -18صداوسیما و همه رسانههایی که از بودجه یا اموال عمومی استفاده
میکنند، باید بیطرفی کامل را در مراحل مختلف انتخابات رعایت کنند تا شائبه
حمایت از نامزد یا نامزدهای خاص به وجود نیاید.
ث- حق اداره شایسته و حسن تدبیر
مـاده -19شـهروندان از حـق اداره شایسـته امـور کشـور بـر پایـهی قانونمـداری،
کارآمدی، پاسـخگویی، شـفافیت، عدالت و انصاف برخوردارند. رعایت این حق توسـط
همـه مسـئولین و کارکنـان الزامـی اسـت.
مـاده -20حـق شـهروندان اسـت کـه امـور اداری آنهـا بـا رعایـت قانـون، بیطرفانـه و
بهدور از هرگونه منفعتجویی یا غرضورزی شـخصی، رابطه خویشـاوندی، گرایشهای
سیاسـی و پیشداوری، در زمان معین و متناسـب رسـیدگی و انجام شـود.
مـاده -21حـق شـهروندان اسـت کـه چنانچـه تصمیمات نهادهـای اداری و یـا کارکنان
را خـلاف قوانیـن و مقـررات بداننـد، از طریـق مراجعـه بـه مراجـع اداری و قضائـی صالـح،
تقاضـای احقـاق حـق کننـد.
ماده -22حق شهروندان است که از تصمیمات و اقدامات اداری که بهنوعی حقوق
و منافع مشـروع آنها را تحت تأثیر قرار میدهند، آ گاه شـوند.
مـاده -23مقامـات و مأمـوران اداری بایـد در روابـط خـود بـا شـهروندان، پاسـخگو
و قابلدسـترس باشـند و چنانچـه درخواسـتی را رد کننـد بایـد حسـب تقاضـا، بهصـورت
مکتـوب پاسـخ داده و حدا کثـر راهنمایـی را در چارچـوب صلاحیتهـای خـود ارائـه نمایند.
مـاده -24حـق شـهروندان اسـت کـه از دولتـی برخـوردار باشـند کـه متعهـد بـه رعایـت
اخـــلاق حســـنه، راســـتگویی، درســـتکاری، امانـــتداری، مشـــورت، حفـــظ بیتالمـــال،
رعایـــت حقالنـــاس، توجـــه بـــه وجـــدان و افـــکار عمومـــی، اعتـــدال و تدبیـــر و پرهیـــز از
منشور حقوق شهروندی
6منشور حقوق شهروندی
تنــدروی، شــتابزدگی، خودســری، فریبــکاری، مخفــیکاری و دســتکاری در اطلاعــات
و پذیرفتـن مسـئولیت تصمیمـات و اقدامـات خـود، عذرخواهـی از مـردم در قبـال خطاهـا،
اسـتقبال از نظـرات مخالفیـن و منتقدیـن و نصـب و عـزل بـر مبنـای شایسـتگی و توانایـی
افــراد باشــد.
ج- حق آزادی اندیشه و بیان
مـاده -25شـهروندان از حـق آزادی اندیشـه برخوردارنـد. تفتیـش عقایـد ممنـوع اسـت
و هیچکـس را نمیتـوان بهصـرف داشـتن عقیـدهای مـورد تعـرض و مؤاخـذه قـرار داد.
ماده -26هر شـهروندی از حق آزادی بیان برخوردار اسـت. این حق باید در چارچوب
حـدود مقـرر در قانـون اعمـال شـود. شـهروندان حـق دارنـد نظـرات و اطلاعـات راجـع بـه
موضوعـات مختلـف را بـا اسـتفاده از وسـایل ارتباطـی، آزادانـه جسـتجو، دریافـت و منتشـر
کننـد. دولـت بایـد آزادی بیـان را بهطور خـاص در عرصههای ارتباطات گروهی و اجتماعی
و فضـای مجـازی از جملـه روزنامـه، مجلـه، کتـاب، سـینما، رادیـو، تلویزیون و شـبکههای
اجتماعـی و ماننـد اینهـا طبـق قوانیـن تضمیـن کند.
خـود را از طرق مختلف
ِ
مـاده -27شـهروندان حـق دارنـد اندیشـه، خلاقیـت و احسـاس
آفرینـش فکـری، ادبـی و هنـری بـا رعایـت قوانیـن و حقـوق دیگران بیـان کنند.
مـاده -28شـهروندان از حـق نقـد، ابـراز نارضایتـی، دعـوت بـه خیـر، نصیحـت در مـورد
عملکـرد حکومـت و نهادهـای عمومـی برخوردارنـد. دولـت موظـف بـه ترویـج و گسـترش
فرهنـگ انتقادپذیـری، تحمـل و مداراسـت.
ماده -29دولت از آزادی، اسـتقلال، تکثر و تنوع رسـانهها در چارچوب قانون حمایت
میکنـد. هیـچ مقامـی حـق نـدارد برخـلاف موازیـن قانونـی بـرای انتشـار یـا عـدم انتشـار
اطلاعـات یـا مطالـب درصـدد اعمـال فشـار بر مطبوعات و سـایر رسـانهها برآید یا به سانسـور
یـا کنتـرل نشـریات و سـایر رسـانهها مبـادرت نمایـد.
7
چ- حق دسترسی به اطلاعات
ماده -30حق شـهروندان اسـت که به اطلاعات عمومی موجود در مؤسسـات عمومی
و مؤسسـات خصوصـی ارائهدهنـده خدمـات عمومـی دسترسـی داشـته باشـند. همـه
دسـتگاهها و نهادهـا موظـف بـه انتشـار مسـتمر اطلاعـات غیـر طبقهبندیشـده و موردنیـاز
جامعـه میباشـند.
مـاده -31حـق شـهروندان اسـت کـه بـه اطلاعـات شـخصی خود که توسـط اشـخاص و
مؤسسـات ارائهدهنـده خدمـات عمومـی جمـعآوری و نگهـداری میشـود دسترسـی داشـته
باشـند و در صـورت مشـاهده اشـتباه، خواسـتار اصـلاح ایـن اطلاعـات گردنـد. اطلاعـات
خصوصـی مربـوط بـه افـراد را نمیتـوان در اختیـار دیگـران قـرار داد، مگـر بهموجـب قانـون
یـا بـا رضایـت خـود افـراد.
ماده -32کودکان حق دارند به اطلاعات مناسـب با سـن خود دسترسـی داشـته باشـند
و نبایـد در معـرض محتـوای غیراخلاقـی، خشـونتآمیز یـا هـر نـوع محتوایـی قـرار گیرنـد که
موجـب غلبـه تـرس یا بروز آسـیب جسـمی یا روانی شـود.
ح- حق دسترسی به فضای مجازی
مــاده -33حــق شــهروندان اســت کــه آزادانــه و بــدون تبعیــض از امــکان دسترســی
و برقــراری ارتبــاط و کســب اطلاعــات و دانــش در فضــای مجــازی بهرهمنــد شــوند. ایــن
حــق از جملــه شــامل احتــرام بــه تنــوع فرهنگــی، زبانــی، ســنتها و باورهــای مذهبــی و
مراعــات موازیــن اخلاقــی در فضــای مجــازی اســت. ایجــاد هرگونــه محدودیــت (ماننــد
فیلترینــگ، پارازیــت، کاهــش ســرعت یــا قطعــی شــبکه) بــدون مســتند قانونــی صریــح
ممنــوع اســت.
ماده -34حق شهروندان است که از مزایای دولت الکترونیک و تجارت الکترونیک،
فرصتهای آموزشی و توانمندسازی کاربران به صورت غیر تبعیضآمیز برخوردار شوند.
منشور حقوق شهروندی
8منشور حقوق شهروندی
مـاده -35حـق شـهروندان اسـت کـه از امنیـت سـایبری و فناوریهـای ارتباطـی و
اطلاعرسـانی، حفاظـت از دادههـای شـخصی و حریـم خصوصـی برخـوردار باشـند.
خ- حق حریم خصوصی
مـاده -36حـق هـر شـهروند اسـت کـه حریـم خصوصـی او محترم شـناخته شـود. محل
سـکونت، اما کـن و اشـیاء خصوصـی و وسـایل نقلیـه شـخصی از تفتیـش و بازرسـی مصـون
اسـت، مگـر بـه حکـم قانون.
مـاده -37تفتیـش، گـردآوری، پـردازش، بهکارگیـری و افشـای نامههـا اعـم از
الکترونیکی و غیر الکترونیکی، اطلاعات و دادههای شـخصی و نیز سـایر مراسـلات پسـتی
و ارتباطات از راه دور نظیر ارتباطات تلفنی، نمابر، بیسیم و ارتباطات اینترنتی خصوصی
و ماننـد اینهـا ممنـوع اسـت مگـر بـه موجـب قانـون.
مـاده -38گـردآوری و انتشـار اطلاعـات خصوصـی شـهروندان جـز با رضایـت آ گاهانه یا
بهحکـم قانون ممنوع اسـت.
مـاده -39حـق شـهروندان اسـت کـه از اطلاعـات شـخصی آنهـا کـه نـزد دسـتگاهها و
اشـخاص حقیقـی و حقوقـی اسـت، حفاظـت و حراسـت شـود. در اختیـار قـرار دادن و افشـای
اطلاعات شخصی افراد ممنوع است و در صورت لزوم به درخواست نهادهای قضایی و اداری
ً صالح منحصرادر اختیار آنها قرار میگیرد. هیچ مقام و مسئولی حق ندارد بدون مجوز صریح
قانونـی، اطلاعـات شـخصی افـراد را در اختیـار دیگـری قـرار داده یـا آنهـا را افشـا کند.
مـاده -40هرگونـه بازرسـی و تفتیـش بدنـی بایـد بـا رعایـت قوانیـن، احتـرام لازم و بـا
استفاده از روشها و ابزار غیر اهانتآمیز و غیر آزاردهنده انجام شود. همچنین آزمایشها
و اقدامـات پزشـکی اجبـاری بـدون مجـوز قانونـی ممنـوع اسـت.
ماده -41کنترلهای صوتی و تصویری خلاف قانون در محیطهای کار، اما کن
9
عمومی، فروشگاهها و سایر محیطهای ارائه خدمت به عموم، ممنو ع است.
ماده -42حق شهروندان است که حرمت و حریم خصوصی آنها در رسانهها و
تریبونها رعایت شود. در صورت نقض حرمت افراد و ایجاد ضرر مادی یا معنوی،
مرتکبین طبق مقررات قانونی، مسئول و موظف به جبران خسارت میباشند.
د- حق تشکل، تجمع و راهپیمایی
ماده -43شهروندان از حق تشکیل، عضویت و فعالیت در احزاب، جمعیتها،
انجمنهای اجتماعی، فرهنگی، علمی، سیاسی و صنفی و سازمانهای مردمنهاد،
با رعایت قانون، برخوردارند. هیچکس را نمیتوان از شرکت در آنها منع کرد یا به
شرکت در یکی از آنها مجبور ساخت. عضویت یا عدم عضویت نباید موجب سلب یا
محدودیت حقوق شهروندی یا موجب تبعیض ناروا شود.
ماده -44حق شهروندان است که در قالب اتحادیهها، انجمنها و نظامهای صنفی
در سیاستگذاریها، تصمیمگیریها و اجرای قانون، مشارکت مؤثر داشته باشند.
مــاده -45فعالیتهــای مدنــی در حوزههــای حقــوق شــهروندی، حــق هــر شــهروند
اسـت. سـازمانهای مردمنهـاد بایـد حـق دسترسـی بـه اطلاعـات و دادگاه صالـح را بـرای
دادخواهـی در مـورد نقـض حقـوق شـهروندی داشـته باشـند.
ماده -46حق شهروندان است که آزادانه و با رعایت قانون نسبت به تشکیل
اجتماعات و راهپیماییها و شرکت در آنها اقدام کنند و از بیطرفی دستگاههای
مسئول و حفاظت از امنیت اجتماعات برخوردار شوند.
ذ- حق تابعیت، اقامت و آزادی رفت وآمد
مـاده -47حـق مسـلم هـر فـرد ایرانی اسـت که از مزایـای تابعیت ایران بهرهمند شـود
و کسـی نمیتواند مانع اسـتیفای این حق شـود.
منشور حقوق شهروندی
10منشور حقوق شهروندی
ماده -48حق هر شهروند است که آزادانه در داخل کشور رفتوآمد کند و از ایران
خار ج و یا به ایران وارد شود، مگر اینکه این حق بهموجب قانون، محدود شده باشد.
ماده -49حق شـهروندان اسـت که در هر نقطه از سـرزمین ایران، اقامت و سـکونت
کننـد. هیچکـس را نمیتـوان از محـل اقامـت خـود تبعیـد کـرد یـا از اقامـت در محـل
موردعلاقـهاش ممنـو ع یـا بـه اقامـت در محلـی مجبـور سـاخت مگـر در مـواردی کـه قانون
مقـرر مـیدارد.
مـاده -50اتبـاع ایرانـی در هـر نقطـه از جهـان حـق دارنـد از خدمـات و حمایتهـای
حقوقـی، کنسـولی و سیاسـی دولـت ایـران بهرهمنـد شـوند.
ر- حق تشکیل و برخورداری از خانواده
مـاده -51حـق شـهروندان اسـت کـه بـا رضایـت کامـل، آزادانـه و بـدون هیچگونـه
اجبـاری نسـبت بـه ازدواج و تشـکیل خانـواده، بـا رعایـت قانـون مربـوط اقـدام نماینـد.
مـاده -52حـق شـهروندان اسـت کـه از امکانـات آموزشـی، مشـاورهای و پزشـکی لازم
در امـر ازدواج بهرهمنـد باشـند.
مـاده -53حـق شـهروندان اسـت کـه از تدابیـر و حمایتهـای لازم بـرای تشـکیل،
تحکیـم، تعالـی و ایمنسـازی خانـواده، تسـهیل ازدواج مبتنـی بـر ارزشهـا و سـنتهای
دینـی و ملـی برخـوردار شـوند.
ماده -54حق همه شـهروندان بهویژه زنان و کودکان اسـت که از تعرض و خشـونت
گفتـاری و رفتـاری دیگـران در تمـام محیطهـای خانوادگـی و اجتماعـی مصـون باشـند و
در صـورت بـروز هـر نو ع خشـونت، امکان دسترسـی آسـان بـه مکانهای امـن و نهادهای
امـدادی، درمانـی و قضایـی جهـت احقاق حق خود را داشـته باشـند.
مـاده -55حـق کـودکان اسـت کـه از والدیـن و سرپرسـتان صلاحیـتدار بهرهمنـد
11
باشـند. جـدا کـردن کـودکان از والدیـن و سرپرسـتان قانونـی آن ً هـا، صرفا بر اسـاس قانون
خواهـد بـود.
ز- حق برخورداری از دادخواهی عادلانه
مـاده -56حـق شـهروندان اسـت کـه بهمنظـور دادخواهـی آزادانـه و بـا سـهولت بـه
مراجـع صالـح و بیطـرف قضایـی، انتظامـی، اداری و نظارتـی، دسترسـی داشـته باشـند.
هیچکـس را نمیتـوان از ایـن حـق محـروم کـرد.
مـاده -57اصـل بـر برائـت اسـت و هیچکـس مجـرم شـناخته نمیشـود مگـر اینکـه
اتهـام او در دادگاههـای صالـح و بـا رعایـت اصـول دادرسـی عادلانـه ازجملـه اصـل قانونـی
بــودن جــرم و مجــازات، اســتقلال و بیطرفــی مرجــع قضایــی و قضــات، حــق دفــاع،
شــخصی بــودن مســئولیت جزایــی، رســیدگی در مدتزمــان معقــول و بــدون اطالــه
دادرســی و بــا حضــور وکیــل، اثبــات شــود. احــکام بایــد مســتدل و مســتند بــه قوانیــن و
اصـول مربـوط صـادر شـود.
ماده -58حق شـهروندان اسـت که از بدو تا ختم فرایند دادرسـی در مراجع قضایی،
انتظامـی و اداری بهصـورت آزادانـه وکیـل انتخـاب نماینـد. ا گـر افـراد توانایـی انتخـاب
وکیـل در مراجـع قضایـی را نداشـته باشـند بایـد بـرای آنهـا امکانـات تعییـن وکیـل فراهم
شـود. در راسـتای اسـتیفای خدشـهناپذیر حـق دفـاع، از اسـتقلال حرفـهای وکلا حمایـت
خواهد شـد.
مـاده -59اصـل، برگـزاری علنـی محا کمـات اسـت و شـهروندان حـق دارنـد در صورت
ً تمایـل در جلسـات رسـیدگی حضـور یابنـد. مـوارد اسـتثنا صرفـا بـه حکم قانون میباشـد.
مـاده -60شـهروندان (اعـم از متهـم، محکـوم و قربانـی جـرم) از حـق امنیـت و حفـظ
مشـخصات هویتیشـان در برابـر مراجـع قضایـی، انتظامـی و اداری برخوردارنـد و نبایـد
کمتریـن خدشـهای بـه شـأن، حرمـت و کرامـت انسـانی آنهـا وارد شـود. هرگونـه رفتـار
منشور حقوق شهروندی
12منشور حقوق شهروندی
غیرقانونـی ماننـد شـکنجه جسـمی یـا روانـی، اجبـار بـه ادای شـهادت یـا ارائـه اطلاعـات،
رفتـار تـوأم بـا تحقیـر کلامـی یـا عملـی، خشـونت گفتـاری یـا فیزیکـی و توهیـن بـه متهـم یـا
محکـوم، نقـض حقـوق شـهروندی اسـت و عـلاوه بـر اینکـه موجـب پیگـرد قانونـی اسـت،
نتایـج حاصـل از ایـن رفتارهـا نیـز قابـل اسـتناد علیـه افـراد نیسـت.
مـاده -61محا کمـه شـهروندانی کـه بـا اتهامات سیاسـی یا مطبوعاتی مواجه میباشـند
ً صرفـا در دادگاههـای دادگسـتری، بهصـورت علنـی و بـا حضـور هیئتمنصفـه انجـام
میشـود. انتخـاب اعضـای هیئتمنصفـه بایـد تجلـی وجـدان عمومـی و برآینـد افـکار و
نظـرات گروههـای اجتماعـی مختلـف باشـد.
مـاده -62حـق شـهروندان اسـت کـه از بازداشـت خودسـرانه و بازرسـی فاقـد مجـوز
مصـون باشـند. هرگونـه تهدیـد، اعمـال فشـار و محدودیـت بـر خانـواده و بسـتگان افـراد در
معـرض اتهـام و بازداشـت ممنـوع اسـت.
مـاده -63حـق شـهروندان اسـت کـه از تمامـی حقـوق دادخواهـی خـود از جملـه اطـلاع
از نـوع و علـت اتهـام و مسـتندات قانونـی آن و انتخـاب وکیـل، آ گاهـی داشـته باشـند و از
فرصـت مناسـب بـرای ارائـه شـکایت یـا دفاعیـات خـود، ثبـت دقیـق مطالـب ارائهشـده در
همـه مراحـل دادرسـی، نگهـداری در بازداشـتگاهها یـا زندانهـای قانونـی و اطـلاع خانـواده
از بازداشـت بهرهمنـد شـوند.
مـاده -64بازداشتشـدگان، محکومـان و زندانیـان حـق دارنـد کـه از حقـوق شـهروندی
مربـوط بـه خـود از قبیـل تغذیـه مناسـب، پوشـاک، مراقبتهای بهداشـتی و درمانی، ارتبـاط و
اطلاع از خانواده، خدمات آموزشـی و فرهنگی، انجام عبادات و احکام دینی بهرهمند باشـند.
مـاده -65تجدیدنظرخواهـی از احـکام دادگاههـای کیفـری، حقوقـی، اداری و مراجـع
شـبهقضایی بـر اسـاس معیارهـای قانونـی، حـق شـهروندان اسـت.
مـاده -66حـق همـه بازداشتشـدگان موقـت و محکومـان اسـت کـه پـس از پایـان
13
بازداشـت یا اجرای حکم به زندگی شـرافتمندانه خود بازگردند و از همه حقوق شـهروندی
بهویـژه اشـتغال بـه کار برخـوردار شـوند. محرومیـت اجتماعـی هـر محکـوم جـز در مـوارد
مصـر ح قانونـی و در حـدود و زمـان تعیینشـده ممنـوع اسـت.
مـاده -67دولـت بـا همـکاری سـایر قـوا و مراجـع حا کمیتـی بـرای ارتقای نظـام حقوقی
ایـران و ایجـاد الگـوی کارآمـد، بـا تأ کیـد بـر رعایـت حقـوق دادخواهـی، اقدامـات لازم را
معمـول خواهـد داشـت.
ژ- حق اقتصاد شفاف و رقابتی
ماده -68شهروندان در حق دستیابی به فرصتهای اقتصادی و امکانات و خدمات
عمومـی و دولتـی برابرنـد. انعقـاد قراردادهـا و پیمانهای بخش عمومـی و دولتی با بخش
خصوصـی و اعطـای هـر نـوع مجـوز در حوزه اقتصادی به شـهروندان باید با رعایت قوانین
و مقررات مربوط و رقابت منصفانه در دسـتیابی به فرصتها و امکانات انجام شـود.
ماده -69حق شـهروندان اسـت که از فرایند وضع، تغییر و اجرای سیاسـتها، قوانین
و مقـررات اقتصـادی اطـلاع داشـته باشـند و نظـرات خـود را بـه اطـلاع مرجـع تصویبکننـده
برسـانند و بـا فاصلـه زمانـی مناسـب از اتخـاذ تصمیمـات متفـاوت با سیاسـتها و رویههای
پیشـین مطلـع شـوند تـا بتواننـد خـود را بـرای وقـوع تغییـرات آمـاده کننـد و پـس از اتخـاذ
تصمیـم و بـرای رعایـت اصـل شـفافیت، شـهروندان حـق دارنـد بـا اطلاعرسـانی عمومـی از
تصمیمـات آ گاهـی یابند.
مـاده -70حـق شـهروندان اسـت کـه بهصـورت برابـر و بـا شـفافیت کامـل از اطلاعـات
اقتصـادی و از جملـه اطلاعـات مربـوط بـه برگـزاری مزایدههـا و مناقصههـا مطلـع شـوند.
مـاده -71دولـت فضـای قانونمنـد، شـفاف و رقابتـی منصفانـه را بـرای انجـام انـواع
فعالیتهـای اقتصـادی شـهروندان و امنیـت سـرمایهگذاری آنهـا تضمیـن میکنـد.
مـاده -72دولـت بهمنظـور تأمیـن حقـوق اقتصـادی شـهروندان و بـه حدا کثـر رسـاندن
منشور حقوق شهروندی
14منشور حقوق شهروندی
مشـارکت آحـاد جامعـه در فعالیتهـای اقتصـادی، شـرایط لازم در خصـوص تأمیـن امنیـت
سـرمایهگذاری، سادهسـازی، صراحـت و ثبـات در تصمیمـات اقتصـادی، گسـترش
مناسـبات و پیوندهـای منطقـهای، ایجـاد تمهیـدات لازم را بـرای حضور فعـالان اقتصادی
ایـران در بازارهـای جهانـی، حمایـت از نوسـازی و تجهیز بنگاههای تولیدی بـه دانش روز،
تنظیـم هدفمنـد صـادرات و واردات، مقابلـه با جرائم سـازمانیافته اقتصادی، پولشـویی
و قاچـاق کالا و ارز فراهـم میکنـد.
س- حق مسکن
مـاده -73حـق شـهروندان اسـت کـه از مسـکن ایمـن و متناسـب بـا نیـاز خـود و
خانوادهشـان بهرهمنـد شـوند. دولـت بـر اسـاس نیـاز و بـا رعایـت اولویـت و امکانـات، زمینـه
اسـتیفای ایـن حـق را فراهـم مینمایـد.
مـاده -74دولـت بـا اتخـاذ تدابیـر و وضـع مقـررات لازم، زمینـه تأمیـن و بهبـود وضعیـت
مسـکن متناسـب بـا ویژگیهـای بومـی و ارزشهـای فرهنگـی، اجـرای مقـررات ملـی
سـاختمان و طر حهـای بهینهسـازی مصـرف انـرژی را فراهـم مینمایـد.
ش- حق مالکیت
مـاده -75حـق مالکیـت شـخصی شـهروندان محتـرم اسـت. هیـچ شـخص یـا مقامـی
نمیتوانـد مالکیـت دیگـری را سـلب، یـا امـوال او را مصـادره یـا ضبط یا توقیف کند یا نسـبت به
حقوق مالی یا مالکیت او ممانعت، مزاحمت یا محدودیت ایجاد کند، مگر بهموجب قانون.
ماده -76انواع مالکیتهای فکری از جمله مالکیت ادبی، هنری و صنعتی با رعایت
قانـون، محتـرم و مـورد حمایـت اسـت و شـهروندان حـق دارنـد کـه در چهارچـوب قانـون از
حمایتهـای لازم بـرای خلـق و عرضـه آثـار هنـری و انتفـاع از حقـوق مـادی و معنوی ناشـی
از آنهـا در داخـل و خـار ج از کشـور برخوردار شـوند.
15
ص- حق اشتغال و کار شایسته
مـاده -77حـق شـهروندان اسـت کـه آزادانـه و بـدون تبعیـض و بـا رعایـت قانـون،
شـغلی را کـه بـه آن تمایـل دارنـد انتخـاب نماینـد و به آن اشـتغال داشـته باشـند. هیچکس
نمیتوانـد بـه دلایـل قومیتـی، مذهبـی، جنسـیتی و یا اختلافنظـر در گرایشهای سیاسـی
و یـا اجتماعـی، ایـن حـق را از شـهروندان سـلب کنـد.
مـاده -78شـهروندان از حـق فرصـت برابـر در دسترسـی بـه مشـاغل و انتخـاب آزادانـه
حرفـه موردنظـر خـود طبـق موازیـن قانونـی بهگونـهای کـه قـادر بـه تأمیـن معـاش خـود
بهصورت منصفانه و آبرومندانه باشـند، برخوردارند. دولت شـرایط مناسـب را برای تحقق
ایـن حـق تضمیـن و بـر آن نظـارت مینمایـد.
ماده -79حق شهروندان است که از آموزشهای لازم درباره مشاغل بهرهمند شوند.
مـاده -80حـق شـهروندان اسـت کـه از بهداشـت محیطـی و کاری سـالم و ایمـن و تدابیـر
ضروری برای پیشـگیری از آسـیبهای جسـمی و روحی در محیطهای کار بهرهمند باشـند.
مـاده -81شـهروندان از حیـث نقـض قوانیـن و مقـررات کار، حـق دادخواهـی در برابـر
مراجـع قانونـی را دارنـد.
مـاده -82بهکارگیـری، ارتقـا و اعطـای امتیـازات بـه کارکنـان بایـد مبتنـی بـر تخصـص،
شایسـتگی و توانمندیهـای متناسـب بـا شـغل باشـد و رویکردهـای سـلیقهای، جناحـی و
تبعیضآمیز و استفاده از روشهای ناقض حریم خصوصی در فرایند گزینش ممنوع است.
مـاده -83حـق زنـان اسـت که از فرصتهای شـغلی مناسـب و حقـوق و مزایای برابر با
مـردان در قبال کار برابر، برخوردار شـوند.
مـاده -84اشـتغال اجبـاری کـودکان بـه کار ممنـوع اسـت. مـوارد اسـتثنا کـه در جهـت
ً منافـع و مصالـح آنـان باشـد صرفـا بـه حکـم قانـون، مجـاز میباشـد.
منشور حقوق شهروندی
16منشور حقوق شهروندی
ض- حق رفاه و تأمین اجتماعی
مـاده -85آرامـش، شـادابی و امیـد بـه آیندهای بهتر، خودسـازی معنـوی و توانافزایی
اجتماعـی، برخـورداری از زندگـی امـن و آرام، داشـتن فرصـت و امکان برای همراهی بیشـتر
بـا خانـواده، تفریح، ورزش و گردشـگری حق هر شـهروند اسـت.
مـاده -86حـق هـر شـهروند اسـت کـه از رفـاه عمومـی و تأمیـن اجتماعـی و خدمـات
امـدادی بهرهمنـد شـود.
مـاده -87حـق شـهروندان اسـت کـه در صـورت بیـکاری ناخواسـته، طبـق قانـون از
حقـوق بیمـه بیـکاری برخـوردار شـوند.
ماده ِ -88حق شـهروندان روستانشـین و عشـایر اسـت که حسـب مورد از حقوقی چون
توسـعه روسـتایی، بیمه و تأمین اجتماعی و ایمنسـازی محیط زندگی بهرهمند شـوند.
مـاده -89حـق همـه شـهروندان بهویـژه زنـان اسـت کـه به امکانات ورزشـی و آموزشـی
و تفریحـات سـالم، دسترسـی داشـته باشـند و بتواننـد بـا حفظ فرهنـگ اسـلامی –ایرانی در
عرصههـای ورزشـی ملـی و جهانـی حضـور یابند.
مـاده -90حـق زنـان اسـت کـه از تغذیـه سـالم در دوران بـارداری، زایمـان سـالم،
مراقبتهـای بهداشـتی پـس از زایمـان، مرخصـی زایمـان و درمان بیماریهای شـایع زنان
بهرهمنـد شـوند.
مـاده -91حـق شـهروندان اسـت کـه از محیـط زندگـی عـاری از آسـیبهای فـردی
و اجتماعـی از جملـه مـواد مخـدر و روانگـردان برخـوردار باشـند. گروههـای آسـیبپذیر و
مددجویـان از اقدامـات مؤثـر دولـت در زمینـه توانمندسـازی، امیـد بـه زندگـی و اعمـال
سیاسـتهای تأمینـی برخـوردار میشـوند.
مـاده -92حـق جامعـه ایثارگـران و خانوادههـای معظـم آنـان اسـت کـه بهطـور خـاص
17
از تمهیـدات ضـروری بـرای توانمندسـازی فـردی و جمعـی بـرای حضـور و مشـارکت مؤثر در
عرصههـای مختلـف فرهنگـی، سیاسـی و اجتماعـی برخـوردار شـوند.
مـاده -93دولـت از حقـوق بیمهشـدگان حمایـت میکنـد و این حمایت شـامل تضمین
فضـای رقابتـی، نظـارت بـر فعالیـت بیمهگـران و نهادهـای بیمـهای، تنظیـم روابط بیمهگر
و بیمهگـزار و بهبـود سـازوکارهای رسـیدگی بـه دادخواهـی بیمهشـدگان و سـایر ذینفعـان
میباشـد.
مـاده -94شـهروندان حـق دسترسـی بـه کالاهـا و خدمات اسـتاندارد را دارنـد بهگونهای
کـه بهداشـت یـا سـلامت آنهـا را با مخاطـره مواجه نکند.
ط- حق دسترسی و مشارکت فرهنگی
ماده -95برخورداری از آثار و فواید توسعه فرهنگی و پیشرفتهای علمی، مشارکت
در حیات فرهنگی و حمایت متوازن از جنبههای مختلف فرهنگ، حق شهروندان است.
مـاده -96تنـوع و تفاوتهـای فرهنگـی مـردم ایـران بهعنـوان بخشـی از میـراث
فرهنگـی در چارچـوب هویـت ملـی، مـورد احتـرام اسـت.
مـاده -97شـهروندان فـار غ از تفاوتهـای قومی و مذهبی از حق ارتباطات بینفرهنگی
برخوردارند.
مـاده -98دولـت مکلـف بـه حفـظ و حراسـت از میـراث تمدنـی و فرهنگـی و حفـظ آثـار،
بناها و یادبودهای تاریخی صرفنظر از تعلق آنها به گروههای مختلف فرهنگی اسـت.
ماده -99شـهروندان حقدارند از امکانات لازم برای مشـارکت در حیات فرهنگی خود
و همراهی با دیگر شـهروندان از جمله در تأسـیس تشـکلها، انجمنها، برپایی آیینهای
دینی و قومی و آداب و رسـوم فرهنگی با رعایت قوانین برخوردار باشـند.
مـاده -100فعـالان عرصههـای هنـری حـق دارنـد در فضـای غیرانحصـاری، آزادانـه
منشور حقوق شهروندی
18منشور حقوق شهروندی
فعالیـت کننـد. دولـت موظـف اسـت تدابیـر لازم بـرای جلـب مشـارکت رقابتـی بخـش
خصوصـی در مراحـل تولیـد و عرضـه آثـار هنـری را فراهـم کنـد.
مـاده -101شـهروندان از حـق یادگیـری و اسـتفاده و تدریـس زبـان و گویـش محلـی خود
برخوردارند.
مـاده -102شـهروندان در انتخـاب نـوع پوشـش خـود متناسـب بـا عـرف و فرهنـگ
اجتماعـی و در چارچـوب موازیـن قانونـی آزاد هسـتند.
مـاده -103حـق همـه شـهروندان بهویـژه زنان اسـت که ضمـن برخورداری از مشـارکت
و حضـور در فضاهـا و مرا کـز عمومـی، تشـکلها و سـازمانهای اجتماعـی، فرهنگی و هنری
مخصـوص خود را تشـکیل دهند.
ظ- حق آموزش و پژوهش
مـاده -104شـهروندان از حـق آمـوزش برخوردارنـد. آمـوزش ابتدایـی، اجبـاری و رایگان
است. دولت زمینه دسترسی به آموزش رایگان تا پایان دوره متوسطه را فراهم میسازد و
وسـایل تحصیلات عالی را تا سـرحد نیاز و ضرورت کشـور بهطور رایگان گسـترش میدهد.
دولـت آمـوزش پایـه را بـرای افراد فاقد آموزش ابتدایـی فراهم میآورد.
ماده -105همه اسـتادان و دانشـجویان حق بهرهمندی از مزایای آموزشـی و پژوهشـی
از جملـه ارتقـا را دارنـد. اعطـای تسـهیلات و حمایتهای علمـی از جمله فرصت مطالعاتی،
ً بورسیه و غیره صرفا باید بر اساس توانمندیهای علمی، شایستگی، فار غ از گرایشهای
جناحـی و حزبی و مانند اینها باشـد.
ماده -106جوامع علمی، حوزوی و دانشـگاهی از آزادی و اسـتقلال علمی برخوردارند،
اسـتادان، طـلاب و دانشـجویان در اظهارنظـر آزادنـد و آنهـا را نمیتـوان بهصرف داشـتن یا
ابـراز عقیـده در محیطهـای علمـی مـورد تعـرض و موأخـذه قـرار داد یـا از تدریـس و تحصیل
19
محـروم کـرد. اسـاتید و دانشـجویان حـق دارنـد نسـبت بـه تأسـیس تشـکلهای صنفـی،
سیاسـی، اجتماعـی، علمـی و غیـره و فعالیـت در آنهـا اقـدام کنند.
مـاده -107دانشـگاه بایـد مکانـی امـن بـرای اسـتادان و دانشـجویان باشـد. مسـئولان
دانشـگاه بایـد بـرای تضمیـن امنیـت دانشـجویان اهتمـام جـدی ورزنـد. رسـیدگی بـه
تخلفـات انضباطـی دانشـجویان بایـد بـا رعایت حق دادخواهـی، اصول دادرسـی منصفانه
و دسترسـی به مراجع صالح مسـتقل و بیطرف و با رعایت حق دفاع و تجدیدنظرخواهی،
در حداقـل زمـان و بـدون تأخیـر، مطابـق بـا مقـررات انجـام شـود.
مـــاده -108حـــق دانشآمـــوزان اســـت کـــه از آموزشوپرورشـــی برخـــوردار باشـــند کـــه
منجــر بــه شــکوفایی شــخصیت، اســتعدادها و توانائیهــای ذهنــی و جســمی و احتــرام
بــه والدیــن و حقــوق دیگــران، هویــت فرهنگــی، ارزشهــای دینــی و ملــی شــود و آنهــا
را بــرای داشــتن زندگــی اخلاقــی و مســئولانه تــوأم بــا تفاهــم، مســالمت، مــدارا و مــروت،
انصــاف، نظــم و انضبــاط، برابــری و دوســتی بیــن مــردم و احتــرام بــه محیطزیســت و
میــراث فرهنگــی آمــاده کنــد.
مـاده -109حـق دانـش آمـوزان اسـت کـه شـخصیت و کرامـت آنـان مـورد احتـرام قـرار
گیـرد. نظـرات کـودکان در مسـائل مربـوط بـه زندگیشـان بایـد شـنیده شـود و مـورد توجـه
قـرار گیـرد.
مـاده -110هیچکـس حـق ندارد موجب شـکلگیری تنفرهای قومی، مذهبی و سیاسـی
در ذهـن کـودکان شـود یـا خشـونت نسـبت بـه یک نژاد یـا مذهب خـاص را از طریق آموزش
یـا تربیـت یا رسـانههای جمعـی در ذهن کـودکان ایجاد کند.
مـاده -111توانخواهـان بایـد بهتناسـب توانایـی از فرصـت و امـکان تحصیـل و کسـب
مهـارت برخـوردار باشـند و معلولیـت نبایـد موجـب محرومیـت از حـق تحصیـل دانـش و
مهارتهـای شـغلی شـود.
منشور حقوق شهروندی
20منشور حقوق شهروندی
ع- حق محیطزیست سالم و توسعه پایدار
ماده -112حفاظت از محیطزیسـت -که نسـل امروز و نسـلهای بعد باید در آن حیات
اجتماعـی رو بـه رشـدی داشـته باشـند - وظیفـهای همگانـی اسـت. از ایـن رو فعالیتهـای
اقتصـادی و غیـر آنکـه بـا آلودگی محیطزیسـت یـا تخریب غیرقابلجبران آن همراه باشـد،
ممنـوع اسـت. حفاظـت، بهسـازی و زیباسـازی محیطزیسـت و گسـترش فرهنـگ حمایـت
از محیطزیسـت حـق شـهروندان اسـت و دولـت ایـن حـق را در برنامههـا، تصمیمـات و
اقدامهـای توسـعهای، اقتصـادی، اجتماعـی، فرهنگـی، دفاعـی و امنیتـی مدنظـر قـرار
میدهـد و بـا آلودگـی و تخریـب محیطزیسـت مقابلـه میکنـد.
مـــاده -113هـــر شـــهروند حـــق بهرهمنـــدی از محیطزیســـت ســـالم، پـــا ک و عـــاری از
انـواع آلودگـی، ازجملـه آلودگـی هـوا، آب و آلودگیهـای ناشـی از امـواج و تشعشـعات مضـر
و آ گاهـــی از میـــزان و تبعـــات آلایندههـــای محیطزیســـت را دارد. دســـتگاههای اجرایـــی
بـــرای کاهـــش آلایندههـــای زیســـتمحیطی بهویـــژه در شـــهرهای بـــزرگ تدابیـــر لازم را
اتخـــاذ میکننـــد.
مـاده -114هرگونـه اقـدام بهمنظـور توسـعه زیربنایـی و صنعتـی ماننـد احـداث سـدها
و راههـا و صنایـع اسـتخراجی، پتروشـیمی یـا هسـتهای و ماننـد آن بایـد پـس از ارزیابـی
تأثیـرات زیسـتمحیطی انجـام شـود. اجـرای طر حهای توسـعهای منوط بـه رعایت دقیق
ملاحظـات زیسـتمحیطی خواهـد بـود.
مـاده -115دولـت بـا ایفـای نقـش بینالمللـی مؤثـر از طریـق همکاریهـای اقتصـادی،
تبـادل اطلاعـات، انتقـال دانـش فنـی و مبادلـه فرهنگـی بـرای تحقـق توسـعه پایـدار
همهجانبـه و متـوازن و رفـع موانـع بینالمللی اقدام خواهد نمود. حق شـهروندان اسـت که
از مزایـا و منافـع فنآوریهـای نـو در کلیـه زمینههـا از جملـه بهداشـتی، پزشـکی، دارویـی،
غذایـی، اقتصـادی و تجـاری بهرهمنـد شـوند.
21
غ- حق صلح، امنیت و اقتدار ملی
مـاده -116حـق شـهروندان اسـت کـه از سیاسـت خارجـی شـفاف و صلحطلبانـه در
چارچـوب منافـع و امنیـت ملـی، برخـوردار باشـند. دولـت بـا رعایـت اصـول عـزت، حکمـت
و مصلحـت، برقـراری، حفـظ و ارتقـای روابـط و مناسـبات پایـدار بـا کشـورها و سـازمانهای
بینالمللـی را دنبـال میکنـد و بـا اسـتفاده از ابزارهـای دیپلماتیـک و روشهـای خردمندانه
بـرای ترویـج و تقویـت گفتمـان صلـح، صیانـت از حقـوق بشـر و کرامـت انسـانها، مبـارزه با
خشـونت و افراطیگـری و دفـاع از حقـوق مظلومـان تـلاش میکنـد.
مـاده -117دولـت بـرای حمایـت از حقـوق ایرانیـان خـار ج از کشـور و بهبـود وجهـه
بینالمللـی ایـران، برنامهریـزی و اقـدام خواهـد نمـود.
مـاده -118شـهروندان حـق دارنـد از امنیت، اسـتقلال، وحدت، تمامیـت ارضی و اقتدار
ملی برخوردار باشـند.
مـاده -119دولـت موظـف اسـت بـا برنامهریزیهـای لازم و تخصیـص منابـع کافـی در
جهت بازدارندگی راهبردی و ارتقای توانمندی دفاعی کشـور اقدامات لازم بهویژه تجهیز
و تقویـت نیروهـای مسـلح را به عمـل آورد.
مـاده -120شـهروندان حـق دارنـد از آمـوزش دفاعـی لازم برخـوردار باشـند. دولـت بـا
برنامهریـزی و تخصیـص امکانـات لازم نسـبت بـه تقویـت بنیـه دفاعـی و بسـیج عمومـی
اقـدام مینمایـد.
منشور حقوق شهروندی
ساز و کار اجرا و نظارت بر حسن اجرای حقوق شهروندی
.1رئیسجمهـور بـرای نظـارت، هماهنگـی و پیگیـری اجـرای مناسـب تعهـدات دولـت در ایـن
منشـور، دسـتیار ویـژهای را تعییـن مینمایـد. پیشـنهاد برنامـه و خطمشـی مربوط بـه اجرای کامل
منشـور حقـوق شـهروندی از جملـه مسـئولیتهای دسـتیار ویـژه اسـت.
.2دسـتگاههای اجرایـی تابـع قـوه مجریـه موظفانـد بـا هماهنگـی دسـتیار ویـژه در حـدود
صلاحیتهـای قانونـی خـود، بـا جلـب مشـارکت مـردم، تشـکلها، سـازمانهای مردمنهـاد و بخش
خصوصی، ضمن جمعبندی و مدونسـازی حقوق و آزادیهای مندر ج در قانوناساسـی و قوانین
عـادی، در حـوزه مسـئولیتها و اختیـارات خـود و شناسـایی مـوارد نقـض حقـوق شـهروندی، تدابیـر
و اقدامـات قانونـی لازم را بـرای تحقـق ایـن حقـوق بهویـژه از طریـق تدوین و اجـرای برنامه اصلاح و
توسـعه نظـام حقوقـی، آمـوزش، اطلاعرسـانی و ظرفیتسـازی و تقویـت مفاهمه، گفتگـو و تعامل در
حـوزه عمومـی انجـام دهند.
.3دسـتگاههای تابع قوه مجریه موظفاند برنامه اصلاح و توسـعه نظام حقوقی مربوط به خود
را ظـرف مـدت شـش مـاه از انتشـار ایـن منشـور تهیـه و در اختیـار دسـتیار ویـژه ریاسـت جمهـوری قرار
دهنـد و هـر سـال گـزارش ادواری پیشـرفتها، چالشهـا، موانـع و راهحلهـای پیشـنهادی بـرای
ارتقـاء و اجـرای حقـوق شـهروندی را در حـوزه مسـئولیت خـود ارائـه و از طریـق اصلاحـات نهـادی و
سـاختاری، بـرای تحقـق حقـوق شـهروندی منـدر ج در ایـن منشـور اقـدام کننـد.
.4وزارتخانههـای آموزشوپـرورش، علـوم، تحقیقـات و فـنآوری و بهداشـت، درمـان و آموزش
پزشـکی برای آشـنایی هرچه بیشـتر دانش آموزان و دانشـجویان با آموزههای حقوق شـهروندی،
ترتیبـات لازم را اتخـاذ مینمایند.
.5رئیسجمهـور هرسـاله گـزارش پیشـرفتها و راهکارهـای رفـع موانـع تحقق حقوق شـهروندی
را بـه ملـت ارائـه و در صـورت نیـاز، منشـور را روزآمـد میکند.
حسن روحانی
رئیس جمهوری اسلامی ایران

دفعات مشاهده: 635 بار   |   دفعات چاپ: 35 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر
::
برای مشاهده کل مطالب بخش منشور حقوق شهروندی اینجا را کلیک کنید.
شبکه بهداشت و درمان شهرستان سلطانیه
Persian site map - English site map - Created in 0.238 seconds with 1032 queries by yektaweb 3525