شیوه‌نامه قطب‌های علوم پزشکی کشور

 

مقدمه

 درراستای اجرای برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور مبنی بر پیش‌بینی و تقویت قطب‌های علمی درگروه‌های مستعد و واجد شرایط (بخش آموزش عالی بندهای  3 و 4 و 6 و 9) و توزیع اعتبارات مربوط در ردیف‌های متمرکز وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، این آیین‌نامه به اجرا گذاشته می‌شود. در این آیین‌نامه به منظور اختصار به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، وزارت و به قطب علمی در زمینه علوم پزشکی، قطب علمی و به شورای عالی قطب‌های علوم پزشکی کشور، شورای عالی، اطلاق می‌گردد.

ماده 1 - تعریف قطب علمی

قطب علمی، مجموعه‌ای حقیقی یا مجازی از برجسته‌ترین اعضای هیئت علمی و سایر همکاران با امکانات و توانایی‌های برجسته و متمایز و توان علمی بالا در یک زمینه علمی - تخصصی در علوم پزشکی و رشته‌های وابسته است که به فعالیت در یک یا چند زمینه علمی در عرصۀ آموزش، پژوهش و نیز ارائۀ خدمات بهداشتی- درماني مشغول است. مهم‌ترین ویژگی قطب علمی، تولید علم و نوآوری و دستیابی به کیفیت برتر علمی و آموزشی در سطح ملی، منطقه‌ای یا بین‌المللی و پاسخگویی به نیازهای اساسی کشور خواهد بود.

ماده 2- ویژگی‌های برجسته قطب‌های علمی

قطب علمی دارای ویژگی‌های علمی برجسته زیر است:

2-1- ارتقاء آموزش، تربیت نیروی انسانی متبحر و پژوهشگر، و ظرفیت‌سازی از طریق:

(الف) جلب همکاری نخبگان ایرانی مقیم داخل و خارج از کشور؛

(ب) طراحی دوره های میان رشته ای جدید و مورد نیاز کشور و بازنگری در برنامه های درسی و آموزشی برای پیشنهاد به مراجع ذیربط؛

(ج) پرورش دانشجویان و دانش پژوهان نخبه در دوره های دکتری و پسا دکتری (PostDoc).

2-2- دستیابی به آخرین یافته‌های علمی و افزایش مشارکت در گسترش مرزهای دانش علوم پزشکی و اعتلای موقعیت علمی کشور از طریق:

الف) تولید مقاله علمی در مرزهای دانش و انتشار آنها؛

ب) بررسی و پایش تحولات علمی در حوزه تخصصی مربوط؛

ج) بسط روشهای تحقیق و توسعه نرم افزارهای تخصصی در زمینه مربوط.

2-3- مشارکت در توسعه همکاری‌های علمی  بین‌المللی از طریق:

الف) شرکت در کنفرانس‌ها، کارگاه‌های آموزشی و نیز دروه های تخصصی؛

ب) برگزاری کنفرانس‌های معتبر بین‌المللی، کارگاه‌های آموزشی و دوره‌های تخصصی با همکاری اساتيد و محققان برجسته مقیم داخل و خارج از کشور؛

ج) مشارکت در اجرای پروژه‌های تحقیقاتی مشترک و پی‌ریزی تحقیقات پیشرفته با همکاری مراکز علمی خارج از کشور؛

د) همکاری در برگزاری دوره‌های تحصیلی برای دانشجویان خارجی.

2-4- مدیریت راهبردی در نظام سلامت کشور

تبصره شورایعالی می تواند در چهارچوب مقررات و سیاست‌های وزارت، حسب مورد و یا به طور کلی، اختیارات دیگری را برای فعالیت قطب‌های علمی تعیین و ابلاغ نمايد.

2-5- ارتباط مؤثر و هدفمند با سیاست‌گذ‌اری‌های کلان کشور از طریق:

الف) شناسایی و تدوین نیازهای تحقیقاتی در حوزه مربوط.

ب) فعالیت در زمینه توسعه فناوری.                                                                                                                

ج) اجرای طرح‌های پژوهشی برای تولید دانش فنی و حل معضلات اساسی کشور.

ماده 3-ترکیب شورایعالی قطب‌های علوم پزشکی کشور

شورایعالی علوم پزشکی کشور از اعضای زیر تشکیل می شود:

3-1- وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به عنوان ریاست شورا

3-2- معاون آموزشی وزارت به عنوان دبیر شورا

3-3- معاون تحقیقات و فن‌آوری وزارت

3-4- معاون توسعه مديريت و منابع وزارت

3-5- رئیس مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی وزارت

3-6 مدیر کل آموزش عالی معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی ریاست جمهوری

3-7- ده تن از اعضای هیات علمی برجسته دانشگاهی کشور (ترجیحا رؤسای قطب‌های علوم پزشکی) به پیشنهاد معاون آموزشی و حکم وزیر به مدت سه سال (در صورتی که هر یک از اعضای فوق سه جلسه غیبت غیرموجه داشته باشد با شخص دیگری جایگزین خواهد شد).

تبصره 1 - در صورت عدم حضور مقام عالی وزارت در جلسه شورایعالی قطب‌ها، کلیه تصمیمات گرفته شده در حضور دبیر شورا، جنبه قانونی خواهد داشت.

تبصره 2- اعضای هیات علمی موضوع بند 3-7 از بین اعضای هیات علمی دارای درجه دانشیاری و بالاتر و صاحب تالیفات و فعالیت های تحقیقاتی بوده و انتخاب مجدد آن‌ها بلامانع است.

تبصره 3- دبیرخانه شورا در مرکز مطالعات و توسعه آموزش علوم پزشکی وزارت قرار دارد و مجری مصوبات شورایعالی می‌باشد.

ماده 4- اختیارات شورایعالی قطب‌های علوم پزشکی کشور:

4-1- سیاست‌گذاری و تصمیم گیری در زمینه ایجاد، توسعه و انحلال قطب‌های علمی  در کشور؛

4-2- تعیین ضوابط شناسایی، حمایت و ارزشیابی قطب‌های علمی؛

4-3- بررسی و تایید صلاحیت مراکز علمی درخواست‌کننده جهت كسب عنوان قطب علمي.

تبصره 1- تصمیمات شورا پس از تصويب وزیر بهداشت، درمان، و آموزش پزشکی لازم الاجراست.

تبصره 2- شورا برای بررسی‌های کارشناسی، کمیته‌ها وکمیسیون‌های تخصصی مشورتی تشکیل می‌دهد. نحوه تشکیل، ترکیب اعضاء و شرح وظایف این کمیته‌ها به تصویب شورا خواهد رسيد.

ماده 5- نحوه پیشنهاد ایجاد قطب علمی

5 تا 7 تن از اعضای هیات علمی فعال در یک زمینه علمی-تخصصی (تک‌رشته‌ای، میان رشته‌ای و چند رشته‌ای) با سوابق علمی برجسته می‌توانند به عنوان هسته مرکزی قطب علمی و ارائه پیشنهاد موضوعی برای فعالیت خود، متقاضی تشکیل قطب علمی به مدت 3 سال با شرایط زیر شوند:

1. ارائه‌ی دلایل قابل قبول مبنی بر این که موضوع فعالیت جزو نیازهای اساسی و مبرم کشور و در راستای تشکیل اهداف قطب‌های علمی بوده و موسسات علمی موجود کشور توانایی و یا تمایل به انجام آن را ندارند؛

2. ارائه‌ی پروپوزال جامع با زمان‌بندی و هزینه‌های مشخص؛

3. برخورداری از امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری و اطلاع‌رسانی لازم اعم از نیروی انسانی متخصص، تجهیزات تحقیقاتی و آزمایشگاهی، کتابخانه و سایر امکانات نرم افزاری برای اجرای برنامه پیشنهادی.

تبصره 1- عضو هیات علمی فعال به کسی  اطلاق می شود که جمع امتیازات حاصل از عملکرد علمی او در 5 سال منتهی به سال بررسی، از حد نصابی که تعیین می شود، کمتر نباشد.

تبصره 2- هر عضو هیات علمی فعال  می‌تواند عضو هسته مركزي فقط یک قطب علمی باشد.

تبصره 3- عضویت اعضای هیات علمی چندین دانشگاه در هسته  قطب علمی و گردآوری امکانات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری از بیش از یک دانشگاه یا مرکز تحقیقاتی و مدیریت توانایی‌های علمی در سطح ملي از امتیازات هر قطب علمی به شمار می رود.

تبصره 4- پس از شروع فعالیت قطب علمی، اعضای هسته اولیه می‌توانند افراد دیگری را به عنوان عضو هسته بپذیرند و یا برای اجرای برنامه‌های قطب علمی به همکاری دعوت کنند. در هر حال، تصمیم‌گیری در کلیه امور قطب در چارچوب برنامه مصوب بر عهده اعضای هسته مركزي خواهد بود.

تبصره 5 شورایعالی، شاخص‌ها و امتیازات مورد نظر خود را (با وزن‌دهی مناسب) برای رتبه‌بندی پروپوزال‌های متقاضی اعلام نموده، قبول و یا رد پروپوزال‌ها بر اساس آن شاخص‌ها صورت می‌‌پذيرد.

تبصره 6- شورایعالی، موظف است همه ساله با تشکیل کارگروهی تخصصی به ارزشیابی فعالیت‌های قطب‌های مصوب پرداخته و بر وضعیت پیشرفت برنامه‌های آن‌ها بر اساس زمان‌بندی پیشنهادی نظارت داشته باشد. قطب‌های موجود نیز بر اساس برنامه استراتژیک مصوب خود مورد ارزیابی قرار خواهند گرفت.

تبصره 7- شورایعالی، موظف است در فرایندی چند ساله با اتکا به بررسی تطبیقی و تحلیل نتایج حاصل از ارزشیابی‌های سالانه، آستانه‌هایی را برای حد پایین، متوسط و عالی فعالیت‌ها مشخص نموده و بر اساس آن‌ها برای ادامه فعالیت قطب‌های علمی تصمیم‌گیری کند.

تبصره 8 شورایعالی، می‌تواند با بررسی‌های میدانی وبا توجه به برنامه‌های توسعه درازمدت کشور، عناوين علمی مورد نيازكشور برای تشکیل قطب‌ها را پیشنهاد و فراخوان نماید.

اعطای عنوان قطب علمی به گروه های متقاضی واجد شرایط ماده 5 این شیوه‌نامه پس از فراخوان شورایعالی قطب‌ها و دریافت

پروپوزال‌های پیشنهادی، بر اساس نتایج حاصل از بررسی توان علمی موسسه متقاضی، امتیازات علمی اعضای هسته اولیه

و ارزیابی برنامه پیشنهادی صورت می گیرد. در اجرای این امر، درخواست مؤسسه برای ایجاد قطب علمی در یک زمینه علمی-تخصصی همراه با نتایج به دست آمده از بررسی‌های انجام شده در دبیرخانه و کمیسیون‌های تخصصی، در شورايعالي مطرح می‌شود و پس از تایید شورا، مجوز موافقت اصولی ایجاد قطب علمی توسط گروه متقاضی برای مدت 3 سال با حکم وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی صادر می‌ گردد. در پایان هر سال ازشروع فعالیت قطب علمی، عملکرد آن مورد ارزشیابی قرارگرفته و ادامه فعالیت قطب منوط به بررسی ارزشیابی عملکرد آن وتصمیم‌گیری درشورای عالی خواهد بود.

ماده 7- منابع مالی قطب‌های علمی:

برای حمایت مالی از قطب‌های علمی کشور، اعتباراتی بر اساس هزینه‌های محاسبه شده و بودجه مصوب مجلس شوراي اسلامي، به آن‌ها اختصاص می‌یابد و قطب‌ها موظفند مبالغ مذکور را درراستاي اجرای برنامه مصوب خود هزینه نمایند. علاوه بر این، اخذ کمک‌های مالی از سوی سایر مؤسسات و نيز درآمدهای حاصل از فعالیت‌ها و خدمات علمی قطب جزو منابع مالی قطب‌های علمی محسوب می‌شوند.

ماده 8- این آیین نامه مشتمل بر یک مقدمه، 8 ماده و 14 تبصره پس از طرح در شورایعالی قطب‌های علوم پزشکی، در تاریخ 17/7/1389 به تایید اعضای شورایعالی قطب‌های علوم پزشکی کشور و تصویب مقام عالی وزارت رسید و جایگزین شیوه‌نامه قطب‌های علمی مصوب 19/11/79 شد و از تاریخ ابلاغ، قابل اجرا مي‌باشد.